Franchise almaq: nə ödəyirsiniz və əvəzində nə alırsınız

İlkin ödəniş və royalti

İki ayrı ödəniş var: bir dəfəlik franchise haqqı (brendə giriş) və davamlı royalti (adətən dövriyyənin 4–8%-i). Royalti mənfəətdən yox, DÖVRİYYƏDƏN hesablanır — zərərlə işlədiyiniz ayda da ödənilir.

Marketinq fondu üçüncü ödəniş ola bilər (1–3%). Payback hesabını hər üçü çıxıldıqdan sonra aparın, əks halda rəqəm iki dəfə yaxşı görünür.

Ərazi hüququ — eksklüzivlikmi?

Ən vacib sual: eyni brend sizdən 500 metr aralıda ikinci nöqtə aça bilərmi? Eksklüziv ərazi bəndi yoxdursa, cavab «bəli»dir və gəliriniz bölünə bilər.

Ərazi konkret yazılmalıdır: küçə, rayon və ya radius. «Bakı üzrə prioritet» kimi ifadələr hüquqi qoruma vermir.

Təchizat şərtləri

Bir çox franchise xammalı yalnız franchisor-dan almağı tələb edir. Qiymət bazardan yüksəkdirsə, bu gizli royaltidir. Müqaviləyə qiymət düsturu və ya yuxarı limit yazdırmağa çalışın.

Avadanlıq siyahısı və məcburi təchizatçılar da açılış büdcəsini böyüdür — ilkin investisiyanı franchisor-un rəqəmi ilə deyil, öz smetanızla hesablayın.

Müddət, uzatma və çıxış

Müqavilə müddəti adətən 3–5 ildir. Uzatma haqqı varmı? Müddət bitəndə brendi itirirsinizsə, qurduğunuz müştəri bazası kimə qalır?

Çıxış bəndi: biznesi satmaq istəsəniz, franchisor razılığı lazımdırmı və alıcını təsdiqləmək hüququ kimdədir? Bu bənd biznesin gələcək satılabilirliyini birbaşa müəyyən edir.

Franchise, yoxsa müstəqil biznes?

Franchise-in üstünlüyü tanınmış brend və hazır prosedurdur; qiyməti isə davamlı royalti və məhdud sərbəstlikdir. Eyni kapitalla müstəqil biznes qurmaq daha çox risk, amma tam nəzarət deməkdir.

Praktik ölçü: royaltini ödəyəndən sonra qalan mənfəət, eyni sahədə müstəqil biznesin mənfəətindən aşağıdırsa, franchise yalnız brendin real müştəri gətirdiyi halda mənalıdır.