Biznes neçəyə dəyər? Praktik qiymətləndirmə

Kiçik biznesin qiyməti mürəkkəb düsturla yox, üç sadə linza ilə yoxlanır: mənfəətin neçə ayına satılır, aktivlər ayrılıqda nəyə dəyər və bazarda oxşarlar neçəyədir. Üçü birlikdə real aralığı verir.

Lens 1: Geri qayıtma müddəti (əsas metod)

Kiçik və orta biznesdə ən işlək düstur: qiymət ÷ aylıq xalis mənfəət = geri qayıtma (ay). Azərbaycan bazarında işlək kiçik biznes adətən 18–36 aylıq mənfəətə satılır. 12 aydan aşağı «çox ucuz» siqnalıdır (gizli problem axtarın), 48 aydan yuxarı isə ciddi əsaslandırma tələb edir: güclü brend, uzun icarə, avadanlıq parkı.

EVNET-də hər elanın səhifəsində geri qayıtma kalkulyatoru var — satıcının açıqladığı mənfəətlə avtomatik hesablanır.

Lens 2: Aktivlərin dəyəri

Avadanlıq, mebel, mal qalığı və remontun bugünkü ikinci-əl dəyərini toplayın. Bu, qiymətin «döşəməsidir»: işlək biznes aktivlərin cəmindən ucuz satılırsa, gəlir modeli işləmir deməkdir. Mal qalığı ayrıca sayılmalı və inventarizasiya ilə təsdiqlənməlidir.

Lens 3: Bazar müqayisəsi

Eyni kateqoriyada və şəhərdə aktiv elanların qiymət aralığına baxın. EVNET elan formasında oxşar elanların aralığı avtomatik göstərilir. Unutmayın: elan qiyməti istək qiymətidir — real bağlanma adətən 10–20% aşağıdır.

Nə qiyməti artırır, nə salır

• Artırır: sənədlə təsdiqlənən gəlir, 3+ illik fəaliyyət tarixi, uzunmüddətli icarə, sahibdən asılı olmayan komanda, keçən lisenziyalar, təkrar müştəri bazası.
• Salır: gəlirin yalnız sözlə deyilməsi, qısa icarə, sahibin şəxsi əlaqələrinə bağlı satışlar, köhnəlmiş avadanlıq, tək təchizatçıdan asılılıq, vergi borcu.

Satıcısınız? Qiyməti belə qoyun

Son 12 ayın orta aylıq mənfəətini götürün, 24–30-a vurun, aktivlərin dəyəri ilə tutuşdurun və bazar aralığında yoxlayın. Yüksək qoyub «danışarıq» demək elanın ölü qalmasının bir nömrəli səbəbidir: alıcılar filtr aralığından kənarda sizi heç görmür.