Hazır biznes necə alınır: 7 addımlıq proses
İşlək biznes almaq düzgün qurulanda sıfırdan başlamaqdan illərlə sürətlidir: hazır müştəri axını, komanda və gəlir alırsınız. Amma proses intizam tələb edir. Bu bələdçi 7 addımı və hər addımda veriləcək sualları izah edir.
1. Meyarları müəyyən edin
Büdcə (ilkin kapital + 3–6 ay dövriyyə ehtiyatı), sahə (bildiyiniz və ya öyrənməyə hazır olduğunuz), vaxt (özünüz işlədəcəksiniz, yoxsa menecerlə?) və məkan. Bu dörd meyar axtarışı yarıya endirir.
2. Elanları müqayisə edin, sorğu göndərin
EVNET Biznes-də kateqoriya, şəhər və büdcəyə görə filtrləyin. Maraqlı elanlarda giriş sorğusu göndərin: büdcənizi və müddətinizi konkret yazan alıcıya satıcı daha tez cavab verir.
3. İlk görüş: rəqəmlərdən əvvəl proses
İlk görüşdə hesabatlardan çox bunları soruşun: biznes niyə satılır, sahib gündəlik nə qədər iştirak edir, komanda qalırmı, icarə müqaviləsində nə qədər müddət qalıb və yeni sahibə keçirmi.
4. Due diligence: sənədli yoxlama
- Maliyyə: son 12–24 ayın satış dinamikası, bank çıxarışları, kassa hesabatları, POS-terminal tarixçəsi. Sözlə deyilən gəlir sənədsiz qəbul edilmir.
- Hüquq: VÖEN statusu, vergi borcu (e-taxes.gov.az-dan arayış), lisenziyalar və onların ötürülə bilməsi.
- İcarə: müqavilənin qalıq müddəti, mülkiyyətçinin yeni icarədara yazılı razılığı, depozit şərtləri.
- Aktivlər: avadanlıq siyahısı, yaşı, lizinq və ya girov yükünün olmaması.
- Öhdəliklər: təchizatçı borcları, işçi maaş borcları, kredit öhdəlikləri — hansılar keçir, hansılar satıcıda qalır.
5. Qiymət danışığı
Təklifinizi yoxlamada tapdıqlarınıza bağlayın: qısalan icarə müddəti, köhnəlmiş avadanlıq və ya sənədsiz gəlir hissəsi qiymət endirimi üçün konkret arqumentdir. Geri qayıtma müddəti 24–36 aydan uzundursa, bunun səbəbini satıcı izah etməlidir.
6. Müqavilə və ödəniş
Aktivlərin satışı və ya MMC payının satışı — iki fərqli yol, fərqli risklər. Pay alışında şirkətin bütün tarixi öhdəlikləri də sizə keçir. Ödənişi mərhələli qurun: imzada bir hissə, təhvil tamamlananda qalan hissə. Ətraflı: hüquqi rəsmiləşdirmə bələdçisi.
7. Təhvil dövrü
Ən azı 2–4 həftəlik keçid razılaşdırın: təchizatçılara təqdimat, reseptlər və prosedurlar, işçilərlə tanışlıq, kassanın və hesabların təhvili. Bu dövrü müqaviləyə yazın — şifahi vədlər təhvildə itir.